VAR Premier League: 75% CĐV Muốn Bỏ, Ban Tổ Chức Muốn Cải Tổ

Khảo sát mới nhất của Hiệp hội Cổ động viên Bóng đá Anh (FSA) công bố ngày 30/3/2026 ghi nhận 75,7% người hâm mộ Premier League phản đối việc tiếp tục sử dụng VAR, nhưng phản ứng từ ban tổ chức giải đấu và PGMOL cho thấy VAR sẽ không bị xóa bỏ, mà thay vào đó sẽ được cải tổ theo hướng ít can thiệp hơn. Cuộc đối thoại giữa FSA, Premier League và cơ quan quản lý trọng tài dự kiến diễn ra trong những tuần tới, mở ra khả năng thay đổi quan trọng về cách vận hành hệ thống này.

75,7% nói không, nhưng câu hỏi là: Không như thế nào?

Gần 8.000 người hâm mộ của cả 20 câu lạc bộ Premier League đã tham gia khảo sát của FSA, trong đó hơn 6.000 người đã trực tiếp chứng kiến quyết định VAR tại sân vận động mùa này. Kết quả cho thấy 75,7% trả lời “Không” khi được hỏi liệu họ có ủng hộ việc sử dụng VAR trong bóng đá hay không.

Nhưng đằng sau con số đó là một bức tranh phức tạp hơn về những gì người hâm mộ thực sự muốn. Premier League cho biết nghiên cứu nội bộ của họ cho thấy người hâm mộ phần lớn ủng hộ việc giữ VAR nhưng cải thiện cách sử dụng, chứ không phải loại bỏ hoàn toàn.

FSA lưu ý rằng Premier League không công bố số lượng người tham gia khảo sát nội bộ của mình, cũng như tỷ lệ phần trăm tương ứng cho từng lựa chọn, khiến con số này khó so sánh trực tiếp.

Những gì CĐV muốn cải tổ: Bản đồ chi tiết

Khảo sát của FSA không chỉ hỏi có hay không, mà còn đào sâu vào từng khía cạnh cụ thể, tạo ra bản đồ rõ ràng về điều người hâm mộ muốn thay đổi.

Hệ thống “challenge” theo dạng giả định, giới hạn số lần VAR can thiệp trong mỗi trận, nhận được sự ủng hộ của gần một nửa người được hỏi với 47,2%. Đây là mức chênh lệch sít sao nhất trong toàn bộ khảo sát, thể hiện rằng một bộ phận đáng kể người hâm mộ sẵn sàng chấp nhận VAR nếu quyền kiểm soát được phân chia khác đi.

Công nghệ đường biên ngang (goalline technology) tiếp tục nhận được sự ủng hộ mạnh nhất với 93% người hâm mộ muốn giữ lại. Công nghệ này cho phép đưa ra quyết định gần như tức thì mà không cần gián đoạn trận đấu.

Ngược lại, chỉ 3,3% người hâm mộ đồng ý rằng trải nghiệm xem trực tiếp tốt hơn với VAR, và 58% muốn giữ lại hệ thống thông báo trực tiếp trên sân của trọng tài để giải thích các quyết định.

Ba điểm nghẽn cốt lõi: Thời gian, độ chính xác và tự nhiên

Thomas Concannon, Trưởng bộ phận mạng lưới Premier League của FSA, nói với BBC Sport: “Kết quả cho thấy đa số người hâm mộ muốn loại bỏ VAR. Chúng ta đã sống với VAR quá lâu và chứng kiến tác động tiêu cực của nó lên trận đấu. Người ta bực bội về thời gian xử lý, về độ chính xác và về tính tự nhiên đã mất đi. Nó lấy đi những gì bóng đá đáng ra phải có và những khoảnh khắc đặc biệt đó.”

Dữ liệu của PGMOL cho thấy thời gian gián đoạn trung bình mỗi trận do VAR hiện ở mức 48 giây, một con số mà cơ quan này coi là cải thiện đáng kể so với các mùa trước. Tuy nhiên, FSA chỉ ra rằng số lỗi của trọng tài và VAR lại đang gia tăng trong mùa này, tạo ra mâu thuẫn trực tiếp với lập luận rằng hệ thống đang hoạt động hiệu quả hơn.

Premier League phản bác: 100 quyết định đúng mỗi mùa

Trong khi người hâm mộ yêu cầu thay đổi căn bản, Premier League bảo vệ hệ thống bằng dữ liệu riêng.

Trong thông cáo chính thức, Premier League khẳng định: “VAR mang lại nhiều quyết định đúng hơn. Trong các mùa gần đây, có khoảng 100 lần VAR can thiệp chính xác mỗi mùa, bao gồm các trường hợp bàn thắng sẽ bị hủy oan, thẻ đỏ bị bỏ sót hoặc phán xét sai về phạt đền. Giải đấu áp dụng ngưỡng can thiệp cao, với quyết định của trọng tài chính được ưu tiên.”

Kể từ khi triển khai “Kế hoạch Cải tiến VAR” vào đầu mùa 2024-2025, Premier League và PGMOL đã thực hiện thông báo trực tiếp trong sân và truyền thông chủ động hơn, đồng thời đưa vào sử dụng công nghệ việt vị bán tự động để cải thiện tốc độ và độ rõ ràng trong các quyết định quan trọng.

Mâu thuẫn căn bản: Độ chính xác kỹ thuật vs. trải nghiệm cảm xúc

Cuộc tranh luận về VAR thực chất phản ánh hai triết lý khác nhau về mục đích của bóng đá.

Cấu trúc của Premier League về ngưỡng can thiệp cao được xem là ít xâm lấn hơn so với các giải châu Âu. Nhưng nghiên cứu học thuật và phản ứng công chúng cho thấy ngay cả mức can thiệp thấp hơn vẫn đủ để phá vỡ nhịp cảm xúc của trận đấu.

Các quan chức cấp cao trong các tổ chức bóng đá lớn thừa nhận những hạn chế của hệ thống nhưng tin rằng lợi ích, đặc biệt là độ chính xác trong việc ra quyết định, vẫn vượt trội so với nhược điểm. Họ đề cập đến kế hoạch dần dần giải quyết các vấn đề hiện có trong khi vẫn duy trì khung công nghệ.

Câu hỏi chưa có lời giải: VAR ở World Cup và tương lai dài hạn

Cuộc tranh luận này diễn ra trong bối cảnh rộng hơn của bóng đá toàn cầu.

Hệ thống kiểm tra phạt góc bằng VAR đang được thử nghiệm tại World Cup 2026, bất chấp thực tế rằng chỉ 21% người hâm mộ được khảo sát ủng hộ việc mở rộng VAR sang kiểm tra phạt góc. Điều này cho thấy FIFA và các cơ quan quản lý đang đi theo hướng mở rộng ứng dụng công nghệ, trong khi người hâm mộ tại Anh yêu cầu thu hẹp lại.

Đồng thời, cuộc thử nghiệm luật việt vị “daylight” của Arsène Wenger tại Canadian Premier League từ tháng 4/2026 đang tạo thêm một biến số quan trọng. Nếu thành công, quy tắc này sẽ làm thay đổi bản chất của nhiều quyết định VAR ngay từ gốc rễ, bởi vì bản thân tiêu chí xét việt vị sẽ rộng hơn và ít gây tranh cãi hơn.

Đối thoại và áp lực từ hai phía

FSA đã chia sẻ kết quả khảo sát với cả Premier League và PGMOL, đồng thời cho biết sẽ thảo luận về kết quả này trong thời gian tới.

Premier League đang đối mặt với giai đoạn tự nhìn lại khi phải cân bằng giữa độ chính xác kỹ thuật và áp lực ngày càng tăng từ người hâm mộ đang không hài lòng. Trong khi giải đấu vẫn cam kết duy trì hệ thống, số lỗi được xác nhận ngày càng tăng cung cấp căn cứ để các câu lạc bộ vận động cho những thay đổi căn bản hơn tại cuộc họp đại hội đồng mùa hè tới.

VAR sẽ không biến mất khỏi Premier League trong ngắn hạn. Câu hỏi thực sự là liệu mô hình “challenge system”, hệ thống thông báo minh bạch hơn, hay chính những cải cách luật như quy tắc “daylight” có đủ để xoa dịu một lượng người hâm mộ đang mất dần niềm tin vào công nghệ trọng tài hay không.